Make your own free website on Tripod.com

Smintheus Sözcüğünün Kökeni

Smintheus kültünün kurulusunda etkin olan Giritlilerin, Troas bölgesine ilk ve en eski yerlesen göçmenler olduguna Gruppe, Strabon'u kaynak vererek deginmek ister. Gruppe bu düsüncesini savunurken, Troas ve Girit'teki bazi yer ve dag adlarinin benzerliklerini vurgular. Bu öneriler hiç kuskusuz fare anlamina gelen sminthos ( s m i n q o z ) veya smintheus sözcüklerinin Girit kökenli görülmesinde etken olmustur. Bu ortak anlayistan kimi bilim adami birbirlerine yakin yaklasimlarda bulunurken, kimileri ise, degisik öneriler ileri sürmüslerdir. Gruppe israrla , sözcügün Girit deyisi ile fare olmasi gerektigini ileri sürer. Ilberg, Wilamowitz-Möllendorff'u kaynak göstererek, smintheus sözcügünün Yunan kökenli olamayacagina deginir. Wernicke sözcügün Girit dilinde fare olduguna, Brüchner etimolojik yönden verdigi kisa örneklerle, Kibris diyalektinde ev faresi ve Mysia dilinde ise sminthos'a fare dendigine Polemon'u da kaynak göstererek isaret eder. Cramer ise, sminthos sözcügünün Aeol dilinde tarla faresi anlamina geldigini söyler. Degisik bir bakisla Farnell, smintheus adinin etnograflar için bir duraksama kaynagi oldugunu ve antropologlar için de ilginç, problemli bir durum ortaya koyduguna deginerek, Girit ve Aeol diyalektinde smintheus'un fare anlamina geldigini ve söz konusu sözcügün ise s m i n q o z adindan türetilerek geleneksel Yunancaya uygulandigindan süphe edilmemesi gerektigini belirtir. Nilsson, Apollon Smintheus'u Yunan dinsel düsüncesinde fareyi yok edici ve kendine özgü bir tanri olarak görmek ister. Heurgon da Apollon Smintheus kültünün topraktan çiktigini söyler ve ilkel Akdeniz uygarliginin bir yansimasi olarak tanimlamak ister. Heurgon ayni zamanda, Sminthos veya Sminthia sözcügünün kökeni için: - nthos ve - ndos eklerini animsatarak Eteokret bir sözcük olabilecegine isaret eder. Bütün bu düsüncelerden sonra, Strabon'un anlattiklarina dönersek:

“Diger kisiler, kimi Teukerlerin Troas'tan, simdi Attika'da Ksypeteones denilen yerden geldiklerini ve Girit'ten hiçbir Teuker'linin gelmediklerini söylerler. ”

Kültün Troas bölgesine gelisi ile ilgili degisik varsayimlar yapilabilir. Strabon'un anlattiklarindan Troas bölgesine ilk yerlesenlerin Girit'ten gelen Teukerler olmadigi akla gelebilir. Ancak Kallinos'un aktardiklarina dönersek; bunlarin Girit'ten gelmis olmalari da mümkündür. Teuker'lerin Attika üzerinden Troas'a gelmeleri ise diger bir olasiliktir. Çünkü I.Ö. II. binin ortasindan itibaren Girit'ten özellikle Argolis'e bir göçün oldugu, arkeolojik kanitlarla belgelenmistir. Kita Yunanistan'da kültle ilgili kesin belgelerin olmayisi, gelenlerin smintheus kültü ile Troas'ta tanismis olmalari mümkündür. Yöresel bir kült olarak düsündügümüz olusum için tekrar Polemon'a dönersek; Troas bölgesinde fareye sminthos denildigini animsariz . Polemon'a göre, onlarin yöresel - Mysia diyalektinde fare; “ sminthos ” olarak bilinirdi. Bu anlatimdan yola çikarak bazi bilim adamlari ilginç fikirler ileri sürerler. Ilberg , sminthos sözcügünü Mysia kökenli ad olarak kabul eder. Ancak kesin tanima gitmeden önce kültle ilgili diger önerilere de bakmakta yarar vardir:

Picard, Apollon kültünün Girit'ten alinmis olduguna deginir. Kültün Girit'ten alinmasini söyle açiklar: Minos yönetimi altindaki Girit egemenligini paylasan Delos, Klaros ve Efes'te ilk zamanlarda yerlesmis olan Karia'lilarin bu kültü aldiklarini ve sayginlik kazanmasina çaba gösterdiklerini ileri sürer. Picard devamla bu yeni kültün Troas'tan Likya kiyilarina kadar yerlestigini, Karia'lilar tarafindan olusturuldugunu, tanrinin Troia'yi korudugu ve külte kabul ettigi zamanlarda, Karia'nin kuruluslari olan Miletos ve Klaros'un da bu yayilmaya yardimci olduguna dikkati çeker. Bu dönem Picard tarafindan; çagdas Girit'in Delos ve Delphi'ye yayilmasina denk geldigi biçimde çakistirilmaktadir. Diger taraftan Picard, kültün Girit'ten çikarak Rodos'a, Troas'a ulastigini ve Aeol göçünden önce ise, Karia adli tanrinin da Apollon Smintheus kültünde ilkin Karia etkileri ile duyulduguna isaret eder. Onun Karia adli bir tanri olabilecegini ileri sürerek, kültün olusmasina neden olarak da; eski çaglardan baslayarak yöreyi farelerden ve vebadan korumak oldugunu söyler. Bizce Picard'in ileri sürdügü düsünceler, bugün için arkeolojik kanit ve yazili belgelerle dogrulanmis degildir. Picard'in açiklamalari, bizleri Karia bölgesine yöneltmekte ve dogrudan dogruya fare kültü ile ilgili kanitlarin Miletos ve Klaros'ta aranmasina zorlamaktadir. Ancak bugün için her iki yörede de fare kültü ile iliskili henüz bir kanit gün isigina çikarilamamistir.