Make your own free website on Tripod.com

Mimari Yönü İle Tapınak

Arkeologlar, mimarlar ve sanat tarihçileri için Hellenistik çag (I.Ö.330-30) ve mimarisi çok sevilen ve ilgi duyulan bir konu olarak karsimiza çikar. Gülpinar Apollon Smintheus tapinagi da Hellenistik dönem için konusunu Homeros'un Ilyada destanindan alan kabartmalari yaninda mimari tasarim ve stili ile dikkatleri üzerinde toplar.

I.Ö.150 yillarinda Ion stilinde yapilan tapinak kuzey-bati Anadolu'da, Troas bölgesinde bugün için tek örnektir. Tapinak'ta Hellenistik çag Anadolu mimarligina imzasini atan Mimar Hermogenes'in uyguladigi pseudo-dipteros (yalanci iki sirali sütun) plan tasarimi kullanilmistir.

Ön ve arka cephelerinde 8, uzun kenarlarinda ise 14'er sütun dizisi yeralir. Tapinagin ölçüleri; dar yüzler 23.20m., uzun kenarlar ise 41.65m. dir. Alt yapisinda üç farkli tür tas kullanilmistir. Temel, yöreye özgü volkanik tüf tasindan yapilmistir. Üzeri çevrede çok görülen andezit-bazalt tasi ile kaplidir. Temel ve 11 basamagin en son kaplamasi mermerdir. Mermer bloklarla dösenen kutsal alan üç odadan olusur. Bunlar giris sirasiyla, pronaos (kutsal ön oda), naos (kutsal oda) ve opisthodomos (arka oda) dur.

Naos'ta Paroslu heykeltras Skopas'in yaptigi ve 110 cm.'lik bacak parçasi ele geçen, tanri Apollon'un heykelinin yeraldigi bilinmektedir. Alexandria Troas Hellenistik çag sikkelerinde görülen ve antik kaynaklarda bahsi geçen tanri Apollon'un tapinak cephesinde duran, adini aldigi fare-smintheus'a basar biçimde tasvir edildigi sanilan kutsal heykeli olasilikla 5m. boyundadir.

Stylobat denilen platformda yeralan ve Anadolu Attik tipi bir kaide üzerinde yükselen 44 adet sütunun herbiri üst üste konmus 7 parçadan (tamburdan) olusur. Yedinci sütun tamburu boga basi+çelenk süsleri veya mitolojik insan figürleri ile bezelidir. Bu son tamburun üzerine gelen baslik Ion stilinde yapilmistir. Sütunlarin üzerinde üst yapi elemanlari olarak sirasiyla, inci dizisi ile süslü arsitrav (bastaban) ile friz adi verilen ve üzerinde Yunalilar ile Troialilar arasindaki Troia savaslarini anlatan mitolojik konulari içeren kabartma bloklar yeralir. Yapi daha sonra dis sirasi (dentil), saçak (geison), üçgen alinlik (pediment) ve kirma çati ile son bulur. Tapinak yaklasik olarak 5 katli (15m.) bir apartman yüksekligindedir. Marmara adasi mermerinden insa edilen tapinagin mimari ve yaptiricisi bilinmemektedir.

Kazilardan çikan mimari parçalar dogrultusunda tapinagin restitüsyonu olusturulmus, üst yapiya ait mimari elemanlarin büyük bir bölümünün yok oldugu ancak kaideden basliga kadar dokuz parçadan olusan ( kaide ve baslik dahil ) sütun dizilerinin üç tanesi tam olarak ele geçirilmistir. Bu proje dogrultusunda 1990-1993 yillari arasinda tahrip olmus güneybati kösede imitasyon andezit basamaklari olusturulmus, 1994 yilinda stylobat mermer kaplamasi yine imitasyon olarak gerçeklestirilmis ve 1995 yilinda da üç sütun dizisi orjinal malzeme ile ayaga kaldirilmistir Proje dahilinde andezit alt temel siralarinin bir bölümü mermer basamak siralari ile kaplanmistir. Imitasyon mermer basamak siralarinin dökümleri ve yerlestirilmeleri tamamlanmistir.