Make your own free website on Tripod.com


Tapýnađýn Cođrrafi Konumlanmasý

Apollon Smintheus tapinagi, Kuzeybati Anadolu'da Biga Yarimadasi'nin güneybati kösesinde, eski adi ile Külâhli, zamanimizdaki adlandirmasi ile Gülpinar Köyü'nde yer almaktadir. Jeolojik yönden Gülpinar Beldesi ve çevresi büyük bir volkanik platodan meydana gelmistir. Kuzeyde Kara Menderes Çay'i havzasinin alçak depresyonlarindan, güneybatida Baba Burnu'na (Asya'nin en bati ucu) - Lectum'a kadar, çok genis olarak yayildigi görülen bu plato sahasi, hemen hemen tümüyle denecek ölçüde, yanardag püskürtmelerinin yogrumlarindan olusmustur. Ayvacik havzasindan güney kiyilara, Baba Burnu'na ve batida Sarmasien katmanlarinin uzandigi kiyi seridine dek olan saha tamamen yanardag püskürtme kütlelerinden olusmustur. Bu nedenle Gülpinar ve yakin çevresini bir “ volkanik plato ” olarak tanimlamak gerekir.

Cumhuriyet ile birlikte adi Gülpinar olarak degistirilen “ Külâhli ”, 18. ve 19. yüzyillarda çesitli zamanlarda az da olsa batili gezginciler tarafindan ziyaret edilmis ve eski adi üzerinde degisik tanimlar yapilmasina neden olmustur. 1940 nüfus sayiminda köy 552 kisidir. 1994 yilinda belde olan Gülpinar; Çanakkale Ili, Ayvacik Ilçesi'ne bagli, merkeze 100, ilçeye 43 km. uzakliktadir. 300 konutluk ve 1800 kisilik nüfusa sahip bir yerlesim merkezidir. Ilçeye iki ayri karayolu ile bagli olan belde, tarimsal girdileri ile çevrede zengin bir görünüm gösterir. Idari yönden bagli oldugu Ayvacik Ilçesi'nden ulasim; 17 km.lik Ayvacik - Behramkale (Assos) yolundan batiya dönüldükten sonra 26 km. sonunda Gülpinar'a varilir. Ilçeden ikinci yol ise, Tamis - Tuzla üzerinden 37 km. sonra Gülpinar'a ulasir. Biga Yarimadasi'nin kuzey - güney kiyilari boyunca yer alan eskiçag kentleri üzerinden de Gülpinar'a karayolu ile ulasilir. Tenedos'u (Bozcaada) karaya baglayan Ezine Geyikli - Odun iskelesi üzerinden güneye inen ve Aleksandreia Troas kenti (Dalyan Köy) harabeleri içinden geçen yol ile tekrar Tuzla (Tragase) üzerinden Gülpinar'a ulasilir.

Gülpinar Beldesi'nin yerlesim alani, volkanik bir plato üzerine oturmus olmasi yüzünden, bitki örtüsü kayalik alanlarda çok az görülür. Köyün kuzeydogu ile kuzeybati yönleri arasinda kalan alanlar jeolojik olusumlar sirasinda bir vadi meydana gelmistir. Sarmasien tabakalarinin kuzeybati yönünden egimli inmesi, beldenin hemen kuzeybati eteklerinde baslayan ve kiyida iki sira halinde uzanan sirtlar arasinda tarima elverisli bir vadi meydana getirir. Apollo Smintheus tapinagi ise, vadinin baslangiç eteklerinde, bugün “ Bahçeleriçi ” olarak adlandirilan mevkide yer almaktadir. Su yönünden zengin olan bu yörede sebze bahçeleri, zeytinlikler ve meyve agaçlari bol sayida görülür. Vadi bitiminde sirtlara dek uzanan zeytinlikler ile badem agaçlari devam eder. Kiyiya yakin bantta az da olsa çam agaçlarina rastlanir.

Eski kaynaklarda Kül â hli olarak geçen yörenin, “ Kura, Kuran, Kurali ” olarak da adlandirildigi bilinir. 1980'li yillarda köylülerle yapilan konusmalarda, “ Kül â hli ” adinin dedelerinin yöreye yeni yurtlar kurmak için geldikleri zaman baslarina giydikleri Osmanli-yeniçeri basligina benzeyen kül â h biçimindeki serpustan kaynaklandigini ögreniriz. Bir ara yöre “ Kulakli ” olarak adlandirilir. Olasilikla bu karisiklik, yanlis anlama, degisik telaffuz ve yazmadan kaynaklanir. Cumhuriyet Döneminde Kül â hli adi “ Gülpinar ” olarak degistirilir.